1. พฤติกรรมการผสมพันธุ์และการสร้างอาณาจักร
          เมื่อจำนวนประชากรมด มีความหนาแน่นมากและต้องการขยายอาณาจักร มดในวรรณะสืบพันธุ์ทั้งเพศผู้และเพศเมียจะบินออกจากรังเดิมเพื่อจับคู่กับมดจากอาณาจักรอื่น หลังจากผสมพันธุ์แล้ว เฉพาะมดเพศเมียจะหาพื้นที่ที่เหมาะสมในการสร้างอาณาจักรซึ่งจะแตกต่างกันออกไปแล้วแต่ชนิดของมด
ส่วนมดเพศผู้จะตายในเวลาต่อมา เมื่อพบพื้นที่ที่เหมาะสมแล้ว มดเพศเมีย จะสลัดปีกออกกลายเป็นมดราชินีและเริ่มต้นวางไข่ มดรุ่นแรกนี้ จะเป็นมดงานเพียงวรรณะเดียว โดยมดราชินีจะทําหน้าที่ให้อาหารและเลี้ยงดูตัวอ่อนชุดแรกเอง จนกว่ามดงานจะเจริญเติบโตเป็นมดงานที่ทําหน้าที่ออกหาอาหารเองได้
และเมื่อมีมดงานตัวเต็มวัยมากขึ้น มดราชินีจะทําหน้าที่วางไข่และควบคุมพฤติกรรมภายในอาณาจักรเพียงอย่างเดียว

2. พฤติกรรมการหาอาหาร
          มดงานจะออกหาอาหารได้ทั้งกลางวันและกลางคืน มดงานกินอาหารได้หลากหลาย สามารถกินสิ่งมีชีวิตที่ตายแล้ว และกินได้ทั้งเมล็ดพืชหรือดูดกินอาหารที่เป็นของเหลว มดงานบางชนิดสามารถเก็บอาหารที่เป็นของเหลว ไว้ในกระเพาะจนเต็มแล้วนํากลับไปแจกจ่ายให้กับสมาชิกตัวอื่น ๆ ภายในรังได้

3. พฤติกรรมการติดต่อสื่อสาร
          มดมีการติดต่อสื่อสารโดยปล่อยสารที่เรียกว่า ฟีโรโมน (pheromone) ที่มดตัวอื่นจะรับ การติดต่อได้โดยอาศัยหนวดและขาคู่หน้า ฟีโรโมนมีหลายชนิด โดยแบ่งเป็นหลัก 2 ชนิด ได้แก่ ฟีโรโมนนําทาง (trail pheromone) ฟีโรโมนเตือนภัย (alarm pheromone) และยังมีการปล่อยฟีโรโมนอื่น ๆออกมาในเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น มดตัวอ่อนจะปล่อย ฟีโรโมนกระตุ้นให้มดงานป้อนอาหารให้เมื่อรู้สึกหิว

4.พฤติกรรมการใช้เสียง
          มดบางชนิดสามารถติดต่อสื่อสารกันได้โดยใช้เสียงเพื่อเป็นการเตือนภัยเรียกสมาชิกตัวอื่น ๆ ให้มาอยู่รวมกันเมื่อพบศัตรู หรือเรียกมาช่วยเมื่อมีอันตราย ส่วนมากจะพบในมดที่อาศัยอยู่ตามต้นไม้